To Lavash είναι ένα επίπεδο ψωμί σαν πίτα, γνωστό και ως αρμένικο ψωμί, αρκετά διαδεδομένο στη Μέση Ανατολή και στις χώρες γύρω από την Κασπία θάλασσα. Παρασκευάζεται από αλεύρι, νερό και αλάτι ενώ αυτό που το κάνει μοναδικό είναι ο τρόπος παρασκευής του καθώς ψήνεται στα τοιχώματα υπόγειων φούρνων που καίει φωτιά στο πάτο τους ενώ η πρόσβαση γίνεται από μια τρύπα στην κορυφή τους. Ο παρασκευαστής αφού ανοίξει πολύ λεπτό ζυμάρι βουτά στην τρύπα του φούρνου και το κολλά στα τοιχώματα για περίπου 30 δευτερόλεπτα. Το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας είναι μια λεπτοψημένη, μαλακή και αρκετά νόστιμη πίτα που τρώγεται σκέτη ή χρησιμοποιείται για να τυλίξει τυρί, λαχανικά ή ψιλοκομμένα κρεατικά. Εάν δεν φαγωθεί αμέσως ξεραίνεται και συντηρείται για μεγάλο διάστημα ενώ για να ξαναχρησιμοποιηθεί πρέπει να υγρανθεί.
Για την παρασκευή του Lavash απαιτείται ιδιαίτερη τεχνική και εμπειρία ενώ αποτελεί μια παράδοση αιώνων στην Αρμενία κυρίως των γυναικών. Η σύσφιξη των δεσμών της οικογένειας αλλά και της κοινότητας, η σημασία του, ο τρόπος παρασκευής και η παράδοση ήταν αρκετά για την Unesco ώστε να το εντάξει στη παγκόσμια λίστα της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς το 2014.
Σε αυτή την παγκόσμια λίστα η Ελλάδα συμμετέχει με 2 γαστρονομικές εγγραφές. Η πρώτη αφορά τη γνώση της καλλιέργειας και της συγκομιδής της μαστίχας Χίου, ενώ η δεύτερη τη Μεσογειακή δίαιτα [διατροφή] στην οποία συμμετέχει με άλλες 7 Μεσογειακές χώρες.
Extra tip: Στην Ελλάδα οι Πόντιοι πρόσφυγες έφεραν μαζί τους τα φυλλωτά, ένα λεπτό, τραγανό φύλλο πίτας που μοιάζει με το lavash και διατηρείται για καιρό, ενώ αν υγρανθεί μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε πίτες, ειδικά σε τυρόπιτες είναι πεντανόστιμο.
Χάρης Τζαννής, Fnl-guide.com