Το ερώτημα που προκύπτει, είναι τελικά αν κατανοούν το γυναικείο αφήγημα περί κομψότητας ή απλά αποσυνδέονται παντελώς από αυτή την προσπάθεια και αφιερώνονται στα δικά τους οράματα και τις «δηλώσεις» επί της πασαρέλας, χωρίς όμως αντίκρισμα στα γυναικεία θέλω, όποια και αν αυτά είναι αισθητικά. Ακούγεται συχνά η φράση ότι: «αυτός ο σχεδιαστής αγαπάει τις γυναίκες», μα αυτό δεν οφείλει να είναι δεδομένο; Και φυσικά, όσοι και όσες το αναφέρουν, δεν το εννοούν ως σεξουαλική έλξη με το στανιό, αλλά εκείνη την αγάπη που κατανοεί τον γυναικείο κόσμο και ότι αυτός πρεσβεύει
Και το 2023 και το 2024 και φέτος, οι εβδομάδες μόδας, αποκάλυψαν αρκετές φορές ένα χάσμα μεταξύ των γυναικείων αναγκών και εκείνες των σχεδιαστών, που συχνά το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι ένα statement στην πασαρέλα που εικονογραφεί περίεργες δικές τους φαντασιώσεις. Σουρεαλιστικές εικόνες με καλυμμένα πρόσωπα, εξωγήινες φόρμες και (πολύ) δραματικές αναλογίες, θόλωσαν τα όρια μεταξύ «τέχνης» και παραλογισμού. Προφανώς οι deconstructive φόρμες της Rei Kawakubo έχουν προϋπάρξει και συνεχίζουν να εμφανίζονται στις συλλογές της σπουδαίας σχεδιάστριας. Όμως, η Kawakubo ανέκαθεν δημιουργούσε αποδομημένες φόρμες του γυναικείου σώματος. Στην ουσία, εξήρε έναν σωματότυπο που όποια μορφή και αν είχε, ήταν σπουδαίος, μοναδικός και αποφασιστικά θηλυκός, ακόμα και όταν δεν πρέσβευε τα καθιερωμένα κοινωνικά πρότυπα περί ομορφιάς. Αλλά και o John Galliano, με την υπερβολική του θεατρικότητα, ποτέ δεν αμφισβήτησε τη θηλυκότητα του γυναικείου σώματος, αντίθετα, πάντα το ανακήρυσσε πρωταγωνιστή των συλλογών του. Το ίδιο και ο Alexander McQueen, ποιος θα μπορούσε να αμφισβητήσει τη μελέτη του σπουδαίου σχεδιαστή πάνω στο γυναικείο σώμα. Αρκετοί από τους νεότερους σχεδιαστές όμως, μοιάζουν διχασμένοι ανάμεσα στη δική τους, ανεξέλεγκτη φαντασία και στην πραγματικότητα της γυναικείας φύσης. Οι συλλογές τους δεν αφορούν πλέον την ομορφιά ή ακόμα και την απόρριψη της ως ένα κοινωνικό μήνυμα, καθώς παρουσιάζουν προτάσεις που κατά κάποιο τρόπο χρησιμοποιούν τη γυναίκα, ως μέσο της δικής τους αγωνίας για παραδοχή άνευ όρων της «δημιουργικότητας» τους, που όμως, παρουσιάζει σημαντικό πρόβλημα κατανόησης και αποδοχής από το ίδιο τους το κοινό, τις γυναίκες.
Η χαμένη ισορροπία μεταξύ φαντασίας και λειτουργικότητας
Στην πρόσφατη εβδομάδα μόδας στο Παρίσι, η ισορροπία μεταξύ φαντασίας και λειτουργικότητας κλονίστηκε, κυριολεκτικά. Τελικά οι σύγχρονοι σχεδιαστές, κατανοούν πως να ντύσουν μια γυναίκα ή απλά κάνουν μια «δήλωση». Το ερώτημα τέθηκε αρκετές φορές και με πολλούς τρόπους, ακόμα και από την Suzy Menkes που αναρωτήθηκε για πιο λόγο τόση γύμνια στη δεύτερη κατά σειρά συλλογή του Heider Ackerman για τον οίκο Tom Ford. Αναρωτήθηκε μάλιστα, που χάθηκε η κομψότητα του δημιουργού του οίκου. Είναι αστείο, αλλά η παρουσία της σύγχρονης γυναίκας, προφανώς δεν χρειάζεται να επανεφευρεθεί. Τα ρούχα, αρκεί να ορίζονται από την παρουσία της και όχι το αντίθετο, ακόμα και όταν ο σχεδιασμός τους χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη τόλμη και ανατροπές. Τελικά η δημιουργικότητα μήπως εξελίσσεται στις μέρες μας σε έναν, απλό, συμβολισμό και λιγότερο στην ουσία της ραπτικής τέχνης και του σχεδίου; Καθώς οι δημιουργικοί διευθυντές, αλλάζουν δυστυχώς ως φρούτα εποχής, ο Pieter Mulier για τον οίκο Alaïa παρουσίασε μια πολύ ενδιαφέρουσα συλλογή, στην οποία όμως υπήρχαν και φορέματα χωρίς μανίκια που εγκλώβιζαν στο εσωτερικό τους τα χέρια των μοντέλων. Στην τελευταία επίδειξη του Maison Margiela από τον Glenn Martens, τα stiches που συγκρατούν τις ετικέτες και εμφανίζονται συνήθως και στην εξωτερική όψη των ρούχων, ένα χαρακτηριστικό στοιχείο του οίκου. Εμφανίστηκαν κατασκευασμένα από μέταλλο στα στόματα των μοντέλων, κρατώντας τα ορθάνοιχτα. Μια περίεργη και χωρίς λόγο αναφορά σε BDSM πορνό ταινίες; Και το χειρότερο, συνδυάστηκαν με την παρουσία παιδικής ορχήστρας στο φόντο της επίδειξης. Στην καταστροφική για πολλούς κριτικούς παρουσίαση της πρώτης συλλογής για τον Jean Paul Gaultier από τον Duran Lantik, πρωταγωνιστούσαν κορμάκια τυπωμένα με το τριχωτό σώμα ενός ολόγυμνου άνδρα.
Για ποιον είναι πραγματικά αυτό το ρούχο;
Η αληθινή καινοτομία, σίγουρα δεν προέρχεται από την υπερβολή και μόνον, αλλά από ρούχα που κατανοούν τη δύναμη της κατανόησης του γυναικείου σώματος. Οι σχεδιαστές φαίνονται διχασμένοι ανάμεσα στην «τρελή» φαντασία και την πραγματικότητα της σύγχρονης γυναικείας φύσης. Και, ενώ η δημιουργικότητα εκτοξεύτηκε στις πρόσφατες επιδείξεις, η πρακτικότητα είχε χαθεί στις περισσότερες των περιπτώσεων. Το αποτέλεσμα ήταν τελικά μια οπτική πανδαισία που όμως άφησε το κοινό να αναρωτιέται: «Για ποιον είναι πραγματικά αυτό το ρούχο;» Αυτή η ανισορροπία υπογραμμίζει την πολύ συχνά άτυχη, προσπάθεια της μόδας να συγχωνεύσει τη φαντασία με τη συνάφεια. Αλλά και να υπενθυμίσει με σαφή τρόπο, ότι η τέχνη ή η «τέχνη» χωρίς ενσυναίσθηση, στη μόδα, οδεύει οδεύει στην αποξένωση. Βέβαια, σημαντικό ρόλο σε αυτό το αποτέλεσμα έχει το γεγονός ότι οι καλλιτεχνικοί διευθυντές, αλλάζουν με τόσο μεγάλη ευκολία καθώς η σύγχρονη βιομηχανία της μόδας τους έχει καταστήσει με έναν άκομψο τρόπο, αναλώσιμους. Αν μάλιστα σκεφτούμε ότι υπάρχουν περιπτώσεις που μετά από μία σεζόν αντικαθίστανται, το πρόβλημα αναδεικνύεται περίτρανα. Ειδικότερα στους νεότερους δημιουργούς που χωρίς μεγάλη εμπειρία, συχνά το μόνο που αποζητούν, είναι προκαλέσουν έκπληξη και συζήτηση, πράγμα που τελικά τους γυρνάει μπούμερανγκ.
Θα πρέπει ίσως να θυμηθούμε και τα αυτονόητα
Οι σχεδιαστές δεν μπορούν να λειτουργούν απομονωμένοι από την πραγματικότητα του κοινού τους, όπως στην περίπτωση του Duran Lantik για τον οίκο Gaultier, που αναφέραμε νωρίτερα στο κείμενο και στην ουσία, η αλλοπρόσαλλη στο σύνολο της πρόταση, να κατακερματίσει την σπουδαία μέχρι σήμερα πορεία του ιστορικού οίκου. Ειδικά η εβδομάδα μόδας του Παρισιού, όπως έγραψαν πολλά μέσα, χάθηκε μεταξύ φαντασίας και λειτουργικότητας, δημιουργώντας το σοβαρό ερώτημα, αν οι σχεδιαστές καταλαβαίνουν τις γυναίκες που έχουν κληθεί να ντύσουν. Αρκεί να δείτε (ακόμα και στο Instagram υπάρχουν όλες οι επιδείξεις) την πρόσφατη του Thom Browne, ενός δημιουργού γνωστού για τις «παραμυθένιες» συλλογές του που αυτή τη φορά, περισσότερο από κάθε άλλη, πίεσε τα όρια μεταξύ της performance art και μιας φορέσιμης συλλογής. Ακόμα και η αναμφισβήτητα δημιουργική υπεροχή της Rei Kawakubo για την Comme des Garçons, προώθησε εκ νέου μια εννοιολογική μόδα, αυτή τη φορά όμως, αμφισβητώντας τι πραγματικά είναι ένα ρούχο. Προφανώς μια συλλογή ενδιαφέρουσα, αλλά αν και ενδιαφέρον να τη βλέπεις, είναι εξαιρετικά δυσνόητη και σίγουρα μη λειτουργική. Στις μέρες μας, το πνεύμα του Pierre Cardin, του ανθρώπου που πριν από δεκαετίες φανταζόταν το μέλλον της μόδας ως γεωμετρικό, διαστημικής εποχής και απαλλαγμένο από φύλο, παρουσιάζεται εκ νέου μέσα από ουτοπικές ιδέες. Σήμερα όμως, ελάχιστοι σύγχρονοι σχεδιαστές καταφέρνουν να διοχετεύσουν στις συλλογές τους τη σαφήνεια του σπουδαίου Cardin με τον ξεκάθαρο τρόπο που εκείνος γνώριζε, εναποθέτοντας τους οραματισμούς των δημιουργικών διευθυντών των οίκων, σε μια «πρόφαση» δήλωσης που τελικά δεν λειτουργεί.